Kronik Sinüzit: Ameliyat Ne Zaman Gündeme Gelir?

Sinüsler nedir?

Yüz kemiklerinin içinde, burun boşluğuna dar kanallarla açılan hava boşluklarıdır: alında (frontal), gözlerin arasında (etmoid), yanaklarda (maksiller) ve derinlerde (sfenoid).

Sinüslerin iç yüzeyi sürekli salgı üretir ve mikroskobik tüycükler bu salgıyı kanallara doğru süpürür. Sinüzit, bu boşalma yolunun tıkanmasıyla başlar.

Kronik sinüzit tanısı

Tanı kriterleri nettir. 12 haftadan uzun süren şikâyetlerden en az ikisi:

• Burun tıkanıklığı veya burun akıntısı ← bu ikisinden biri mutlaka olmalı
• Yüzde ağrı veya basınç hissi
• Koku almada azalma veya kayıp

Artı objektif bulgu: endoskopide polip, iltihabi akıntı veya ödem görülmesi ya da tomografide sinüs mukozasında değişiklik.

İki alt tipi vardır: polipli ve polipsiz kronik rinosinüzit. Tedavi yaklaşımı farklıdır.

Not: "Sinüzitim var" diyen çoğu kişinin şikâyeti aslında 12 haftadan kısadır ve akut sinüzittir — bu farklı bir durumdur ve genellikle kendiliğinden geçer.

2025'te ne değişti?

Bu bölüm önemli, çünkü kılavuzlar son yıllarda değişti. 2025'te iki ayrı kılavuz güncellendi.

Akut sinüzitte antibiyotik

Pratik anlamı: komplike olmayan akut sinüzitte ilk seçenek antibiyotik değil, izlemdir. Renkli burun akıntısı tek başına antibiyotik gerekçesi değildir.

"Maksimal medikal tedavi" dogmasının sonu

Mayıs 2025'te yayımlanan yeni cerrahi kılavuzunun en dikkat çeken maddesi şu:

Ameliyat öncesinde önceden belirlenmiş bir antibiyotik / steroid / antihistaminik protokolünün tamamlanması zorunlu tutulmamalıdır.

Yıllarca hastalara "önce şu ilaçları şu kadar süre kullanın, olmazsa ameliyat" denirdi. Yeni kılavuz bunun katı bir ön koşul olarak dayatılmasına karşı çıkıyor. Karar, hastanın şikâyet şiddeti, hastalığın özellikleri ve yaşam kalitesi üzerindeki etkisine göre bireysel veriliyor.

Ayrıca antibakteriyel tedavi artık yalnızca muayenede belgelenmiş, ısrarcı iltihabi akıntı varlığında öneriliyor.

Endoskopik sinüs cerrahisi (FESS) nedir?

Burun içinden, endoskop eşliğinde, dışarıda hiçbir kesi olmadan yapılır.

Amacı sıklıkla yanlış anlaşılır: sinüsü "boşaltmak" veya "temizlemek" değildir. Amaç, sinüslerin doğal ağızlarını (ostium) genişletmek ve boşalmayı engelleyen yapıları kaldırmaktır — böylece sinüsün kendi doğal temizlik mekanizması yeniden çalışır.

Bu yüzden adı "fonksiyonel"dir. Sinüs mukozası mümkün olduğunca korunur, çünkü temizliği yapan tüycükler o mukozada bulunur.

Balon sinoplasti — kanıt ne diyor?

Bu, pazarlama dilinin en yoğun olduğu konulardan biri: "ameliyatsız sinüzit çözümü" diye sunuluyor.

Önce bir düzeltme: balon sinoplasti de bir cerrahi işlemdir.

Cochrane derlemesi (2022 güncellemesi) bu konuyu inceledi. Bulgu çarpıcı: kriterleri karşılayan yalnızca 1 çalışma vardı (34 hasta), kanıt kesinliği çok düşük olarak değerlendirildi.

Derlemenin sonucu:

"Şu anda, medikal tedaviye dirençli kronik rinosinüzitte endoskopik balon dilatasyonun konvansiyonel cerrahi yöntemlere üstünlüğünü destekleyen ikna edici kanıt bulunmamaktadır."

2025 cerrahi kılavuzu da aynı yönde: polip, kemik erozyonu, osteit veya mantar hastalığı varsa tek başına balon yeterli değildir — tam sinüs kavitesinin açılması ve hastalıklı dokunun çıkarılması gerekir.

Dürüst özet: balon, seçilmiş, polipsiz ve sınırlı hastalıkta bir seçenek olabilir. Ama "klasik ameliyattan daha iyi" diyecek kanıt yok.

Ameliyat sonrası: gerçekçi beklenti

2025 kılavuzunun bir başka maddesi, hastanın ameliyat öncesinde şu konularda bilgilendirilmesini istiyor:

• Kronik rinosinüzit kronik bir hastalıktır
• Nüks mümkündür
• Ameliyattan sonra da medikal tedaviye (burun içi steroid, tuzlu su yıkaması) devam etmek gerekebilir

Bunu baştan söylemek, sonradan hayal kırıklığı yaşamaktan iyidir.

Cerrahi çoğu hastada şikâyetleri belirgin şekilde azaltır. Ancak "ameliyat oldum, sinüzitim tamamen bitti" beklentisi gerçekçi değildir — cerrahi drenajı sağlar, altta yatan iltihabi eğilimi ortadan kaldırmaz.

Takip: kılavuz, ameliyattan sonra 3–12 ay içinde şikâyet değerlendirmesi ve nazal endoskopi ile kontrol öneriyor.

Yaygın yanılgılar

Sık sorulan sorular

Tomografi çektirmem gerekir mi? Cerrahi planlanıyorsa evet — ince kesit tomografi gerekir. Ancak kılavuz, ameliyatın genişliğinin yalnızca tomografideki bulgulara dayandırılmamasını, şikâyetlerle birlikte değerlendirilmesini öneriyor.

Ameliyat dışarıdan iz bırakır mı? Hayır. Tüm işlem burun deliklerinden, endoskop eşliğinde yapılır.

Polipim var, ameliyat sonrası tekrar eder mi? Polipli tip nükse daha yatkındır. Bu yüzden ameliyat sonrası düzenli burun içi steroid kullanımı ve takip önem taşır. Dirençli olgularda biyolojik tedaviler gündeme gelebilir.

Tuzlu su yıkaması işe yarar mı? Evet, hem tedavinin hem ameliyat sonrası bakımın standart parçasıdır ve kılavuzlarda yer alıyor.

Koku alamıyorum, geri gelir mi? Koku kaybı kronik sinüzitin sık bir bulgusudur ve özellikle polipli tipte belirgindir. Tedaviyle kısmen veya tamamen düzelebilir, ancak garanti verilemez — süre ve derecesi kişiden kişiye değişir.

---

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurunuz. Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir.

Kaynaklar

1. AAO-HNS. Clinical Practice Guideline: Surgical Management of Chronic Rhinosinusitis in Adults. Mayıs 2025. https://doi.org/10.1002/ohn.1287
2. AAO-HNS. Clinical Practice Guideline Update: Adult Sinusitis. 2025. https://doi.org/10.1002/ohn.1344
3. Balloon sinus ostial dilation for chronic rhinosinusitis. Cochrane CD008515. https://www.cochrane.org/evidence/CD008515_balloon-dilation-sinus-openings-chronic-rhinosinusitis
4. EPOS 2020 — European Position Paper on Rhinosinusitis and Nasal Polyps. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32077450/